Αντί σημειωματος

Written by admin on . Posted in Ατσάλι

Από τί υλικό είναι φτιαγμένες οι φυλακές του καθένα μας;
Από ΑΤΣΑΛΙ δηλαδή ένα κράμα σιδήρου και άνθρακα;
Από μνήμες που κάνουν το μυαλό να ματώνει;
Από ενοχές για όλα όσα δεν τόλμησαν να υπάρξουν;
Ή από έρωτες που φοβήθηκαν να σκαρφαλώσουν στον ουρανό;
Π.Ζ.

ΠΟΙΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Written by admin on . Posted in Ατσάλι

Το έργο πραγματεύεται τους διαβρωτικούς και καταχθόνιους μηχανισμούς ενός επίτηδες ακαθόριστου ιδρύματος εγκλεισμού, είναι Το θερμοκήπιο (The Hothouse, 1958) του Harold Pinter, ένα έργο πραγματικά προφητικό μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις παράνομων πειραμάτων και απάνθρωπων Βασανισμών εγκλείστων ατόμων ανά την υφήλιο. Από τη δεκαετία του ’80 και μετά πυκνώνει η παραγωγή τέτοιων έργων με ποικίλες πολιτικοκοινωνικές και πολιτισμικές διακλαδώσεις, που κυμαίνονται από νευρολογικές κλινικές και ψυχιατρεία σε σωφρονιστικές αποικίες και φυλακές. Δειγματοληπτικά να αναφέρουμε από τα γνωστότερα διεθνώς θεατρικά κείμενα το έργο της Timberlake Wertenbaker, Our Country’s Good (1988), της Sarah Kane, Cleansed (1998], της Bryony Lavery, Frozen (1998), του Joe Penhall, Blue/Orange (2000). Στην ίδια κατηγορία ανήκει και το Iron (2002) της Rona Munro.
Οι ιδιαιτερότητες του έργου της Munro εντοπίζονται στο ότι η φυλακή, και μάλιοτα ισοβιτών, αντιμετωπίζεται από μέσα ως τόπος διάδρασης και προσωπικής επικοινωνίας των προσώπων (εγκλείστων, φυλάκων και επισκεπτών) παρά ως χώρος απομόνωσης και εγκλεισμού. Μολονότι υπάρχει έντονο το πολιτικό σκέλος του προβληματισμού της συγγραφέα αναφορικά με την ανεπάρκεια-και την αδικία του ποινικού συστήματος (π. χ. η αμφισημία του ρόλου της φυλακής ως ποινικού ή σωφρονιστικού μηχανισμού, η έμφυλη διαφοροποίηση των ποινών κλπ), αυτό δρα κυρίως ως το γενικό ιδεολογικό πλαίσιο του έργου, ενώ ο κύριος πυρήνας του είναι ο ανθρώπινος παράγων, και ειδικότερα η διάβρωση ατομικών προσωπικοτήτων μέσω της τριβής τους με το σύστημα αλλά και μεταξύ τους. Υπάρχει ένα πολύπλοκο πλέγμα σχέσεων με αφετηρία κάθε ένα από τα τέσσερα πρόσωπα της ιστορίας (την ισοβίτισσα Φέη, την κόρη της Τζόσυ, τη γυναίκα φύλακα Ιήλα καί τον άνδρα φύλακα Τζωρτζ), που εκτείνεται ακτινωτά στα άλλα τρία πρόσωπα.
Η συγγραφέας παρακολουθεί με το Βλέμμα της
τη συμπεριφορά και των τεσσάρων προσώπων και διεισδύει στον ψυχισμό τους, αναζητώντας αίτια σύγκρουσης ή ταύτισης συμπεριφοράς. Πέρα από την προφανή ιεραρχία και εξουσία που επιβάλλει το σύστημα, η Munro ενδιαφέρεται για την άσκηση εξουσίας στο προσωπικό επίπεδο και την ψυχολογική διαχείριση προσωπικοτήτων από άτομο σε άτομο, σε ένα χώρο αναπόδεικτο και σκοτεινό. Η Φέη διατείνεται ότι μια τέτοια σκοτεινή επιρροή του κατά τα άλλα, και για όλους, «αξιαγάπητου» άνδρα της την οδήγησε, σε μια στιγμή ανεξέλεγκτου παρορμητικού, να τον σκοτώσει. Μια ανάλογη καταχθόνια επίδραση φαίνεται να έχει ασκήσει η Φέπ στη γυναίκα φύλακα, η οποία, με τη σειρά της, προειδοποιεί τη Τζόσυ για τον κίνδυνο της δικής της διάβρωσης από τη μητέρα της. Ανάλογη προειδοποίηση απευθύνει στη Τζέσυ και ο άνδρας φύλακας, ο Τζωρτζ, ο οποί¬ος ως πιο ώριμος ηλικιακά – ίσως και διανοητικά
–    έχει βρει τρόπους άμυνας της προσωπικότητάς του ενάντια στη διάβρωση που πηγάζει και από το σύστημα της φυλακής και από τις διαπροσωπικές του σχέσεις μέσα σ’ αυτό και με τους / τις κρατούμενους / ες και με το άλλο προσωπικό των φυλακών.
0 μεσήλικας φύλακας, είναι ο πιο αποστασιοποιημένος χαρακτήρας του έργου. Με οπλισμό τις γνώσεις του από το ανοιχτό πανεπιστήμιο σε θέματα ηθικής και θεολογίας, επέχει τη θέση ενός φουκωδικού στοχαστή, ανθρώπινου αλλά και πραγματιστή,
που έχει αντιληφθεί τις χάσκουσες ρωγμές και του συστήματος αλλά και της ανθρώπινης φύσης και δίνει στη Τζόσυ- πατρικές συμβουλές για τη βιωσιμότητα του ατόμου

Τα ερωτήματα που θέτει εντάσσονται τόσο στη σοσιαλιστική παράδοση του αγγλικού θεάτρου όσο και στην ανάλυση του φύλου, την οποία προώθησε σε μεγάλο Βαθμό η θεωρία του φεμινισμού. Το έργο όμως διακατέχεται από μεγάλη ωριμότητα σκέψης, έτσι ώστε να αποφεύγει την «πολιτική Βεβαιότητα» και τις «δογματικές δηλώσεις», όπως επισημαίνει η ίδια η συγγραφέας σε συνέντευξή της.2 θα μπορούσε κανείς να το χαρακτηρίσει μετα φεμινιστικό, εφόσον το έργο εστιάζεται στη συμπεριφορά και τον ψυχισμό και των δύο φύλων και μεταμπρεχτικό, εφόσον ακολουθεί μια μικτή προσέγγιση, η οποία συνδυάζει την αποστασιοποίηση με τη συγκινησιακή φόρτιση. Όπως σωστά σχολιάζεται στην ίδια συνέντευξη, «το Ατσάλι ανθίσταται αποτελεσματικά τόσο στη σκληρή κριτική όσο και οτο συναισθηματισμό.»3 Η ευαισθησία για το προσωπικό βίωμα, ο τρόπος που αφουγκράζεται η συγγραφέας τον προσωπικό πόνο και τραύμα, εξισορροπείται σωστά από μια αποστασιοποιημένη ματιά για μια γενική μαρξιστική κριτική. Ιδιαίτερα εντυπωσιάζει η επάρκεια γνώσης της ψυχαναλυτικής μεθόδου, η οποία οδηγεί την Munro σε μια φιλτραρισμένη αλλά πειστική αναπαράσταση των διαφόρων συμπτωμάτων του τραυματισμένου ψυχικά ατόμου και των φάσεων ανάκλησης μνήμης και θεραπείας του τραύματος (περίπτωση της Τζάσυ], καθώς επίσης και των αντίστροφων φαινομένων εμμονής στην άρνηση και τη σιωπή (περίπτωση της Φέη) και στην προβολή ανομολόγητων προσωπικών καταστάσεων σε άλλο άτομο (περίπτωση της Σήλα). Η Munro διαχειρίζεται όλες αυτές τις λεπτές ψυχικές διακυμάνσεις των ηρώων της με ιδιαίτερη επιδεξιότητα, που προσδίδει ένταση και θεατρικότητα στη σκηνή
Έλσα Σακελλαρίδου Καθηγήτρια θεατρολογίας Α.Π.Θ.

Rona Munro

Written by admin on . Posted in Ατσάλι

H Rona Munro γεννήθηκε το 1959 οτο Αμπερ- ντίν της Σκωτίας. Κόρη επιστημόνων με πατέρα καθηγητή γεωλογίας στο πανεπιστήμιο και μητέρα ιατρό – ραδιοθεραπεύτρια, ακολουθεί διαφορετικά επαγγελματικό μονοπάτια από τους γονείς της, γνωρίζοντας από μικρή τι είναι αυτό που θέλει να κάνει στη ζωή της: να γίνει συγγραφέας . Έτσι, παράλληλα με τις σπουδές Ιστορίας στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, η συγγραφή φαίνεται να μονοπωλεί το ενδιαφέρον της και αρχίζει να γράφει ασταμάτητα για το θέατρο, τον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο αλλά και την τηλεόραση, ενώ σύντομα μετακομίζει στο Λονδίνο, όπου ζει και εργάζεται μέχρι σήμερα.
Με περισσότερα από 30 έργα στο ενεργητικό της, θεωρείται μια από τις σπουδαιότερες Σκωτσέζες γυναίκες συγγραφείς συνεχίζοντας αλλά και εξελίσσοντας την παράδοση εκείνων των Αγγλίδων συγγραφέων του Βεληνεκούς της Churchill και της Wertenbaker. Ιδιαίτερα πολιτικοποιημένη και με φεμινιστική σκοπιά, γράφει έργα που όμως δεν αφήνουν έξω το ανθρωπιστικό στοιχείο. Η ίδια λέει για τον εαυτό της: «είμαι μια γυναίκα συγγραφέας, μια φεμινίστρια συγγραφέας και μια Σκωτσέζα συγγραφέας – ελπίζω όλες αυτές οι ιδιότητες περισσότερο να χρωματίζουν παρά να καθορίζουν τη γραφή μου.»1
Ανάμεσα στα πιο αναγνωρισμένα θεατρικά της έργα περιλαμβάνονται τα Your turn to Clean the Stair (1992), Bold Girls (1990], The Maiden Stone (2006], Snake (1999) καθώς και το The Last Witch (2009), με το οποίο συμμετείχε και στο Διεθνές Φεστιβάλ Fringe του Εδιμβούργου. Έχει γράψει επίσης το σενάριο για τη ταινία Ladybird, Ladybird σε σκηνοθεσία Ken Loach (δύο βραβεία στο Διεθνές ΦεστιΒάλτου Βερολίνου), ενώ συνυπογρά¬φει το σενάριο για το Aimee & Jaguar (υποψήφιο για Χρυσή Σφαίρα). Το 1991 τιμάται με το βραβείο Susan Smith Blackburn για τη συνολική προσφορά της στο αγγλόφωνο θέατρο.
1) Συνέντευξη της Rona Munro στη Charlotte Higgins, The Guardian, 9/8/2009.
1999    Haunted
1982    The Bang And The Whimper        Snake
The Salesman        Aimee & Jaguar (συμμετοχή στο
σενάριο της ταινίας]
1983    Fugue
2002    Iron
1984    The Bus
Touchwood    2003    Gilt
1985    Ghost Story    2004    Catch A Falling Star!
Piper’s Cave        Women On The Verge Of A
Watching Waiters        T Junction
1986    Biggest Party In The World    2006    Indian Boy
Dust And Dreams        Long Time Dead
The Maiden Stone
1987    The Way To Go Home        Mary Barton
Winners        Strawberries in January
Watership Down
1988    Off The Road
2007    Dirt Under The Carpet
1989    Long Story Short
Saturday At The Commodore    2009    The Basement Flat
The Last Witch
1990    Bold Girls
*        2010    Gordon Brown: A Life in Theatre
1992    Scotland Matters
Your Turn To Clean The Stair        Little Eagles
2011    Pandas
1994    Ladybird, Ladybird        Oranges and Sunshine ]
(σενάριο ταινίας)        (σενάριο ταινίας)

κεντρο θεατρικης ερευνας θεσσαλονικης